Apigenina: źródła, biodostępność i co pokazują badania

Apigenina to flawon, czyli związek należący do jednej z sześciu głównych klas flawonoidów. W diecie występuje między innymi w pietruszce, selerze, rumianku i części ziół. Najczęściej nie jest spożywana jako wolna cząsteczka, lecz jako glikozydy apigeniny.

Apigenina jest bardzo popularnym tematem w badaniach laboratoryjnych, szczególnie dotyczących stresu oksydacyjnego, układu nerwowego i nowotworów. Znacznie mniej mamy jednak badań klinicznych z czystą apigeniną u ludzi. Dlatego dane z komórek, zwierząt, rumianku i izolowanego związku trzeba interpretować osobno.

Czym jest apigenina?

Apigenina jest flawonem o strukturze 4’,5,7-trihydroksyflawonu. W roślinach występuje zarówno jako aglikon, czyli wolna forma związku, jak i w postaci glikozydów.

Najbliższym tematycznie artykułem nadrzędnym jest przewodnik Flawony: apigenina, luteolina, źródła i badania. Flawony różnią się budową od flawonoli, takich jak kwercetyna, oraz od flawan-3-oli, takich jak katechina czy EGCG.

Gdzie występuje apigenina?

Pietruszka

Pietruszka jest jednym z najlepiej przebadanych źródeł apigeniny u ludzi. Występuje w niej przede wszystkim jako apiina, czyli glikozyd apigeniny. Badania żywieniowe z pietruszką pokazały, że apigenina i jej metabolity pojawiają się po spożyciu w osoczu i moczu, ale wielkość ekspozycji znacznie różni się między osobami.

Rumianek

Rumianek zawiera między innymi apigeninę oraz jej glikozydy, zwłaszcza apigeninę-7-O-glukozyd. Napar z rumianku jest jednak złożoną mieszaniną wielu substancji. Wyniku badania rumianku nie można automatycznie przypisać samej apigeninie.

Seler i zioła

Apigenina występuje także w selerze oraz w różnych ziołach i roślinach przyprawowych. Rzeczywista zawartość zależy od gatunku, odmiany, części rośliny, sposobu uprawy, przechowywania i przygotowania.

Więcej o różnorodności źródeł flawonoidów opisujemy w przewodniku Flawonoidy w diecie: źródła, produkty i różnorodność.

Apigenina a glikozydy apigeniny

W żywności apigenina często jest połączona z cukrem. Takie formy nazywamy glikozydami. Przykładem jest apiina z pietruszki albo apigenina-7-O-glukozyd obecna między innymi w rumianku.

Różnica nie jest wyłącznie chemiczna. Rodzaj glikozydu wpływa na miejsce wchłaniania, tempo pojawiania się metabolitów we krwi oraz ilość związku wydalaną z moczem.

Badanie farmakokinetyczne z 2022 roku wykazało, że wolna apigenina była słabo dostępna, natomiast po spożyciu różnych naturalnych źródeł glikozydów pojawiały się w osoczu i moczu metabolity apigeniny. Profil zależał od źródła. Po napoju z pietruszki szczyt jednego z głównych glukuronidów pojawiał się później niż po herbacie rumiankowej, co wskazuje na inne miejsce i tempo wchłaniania.

Co dzieje się z apigeniną po spożyciu?

Po wchłonięciu apigenina szybko podlega metabolizmowi w jelicie i wątrobie. W organizmie człowieka wykrywa się przede wszystkim glukuronidy i siarczany apigeniny.

W badaniu Borges i wsp. z 2022 roku zidentyfikowano między innymi apigeninę-4’-glukuronid, apigeninę-7-glukuronid i apigeninę-7-siarczan. Sama wolna apigenina była słabo wchłaniana. Po spożyciu glikozydów z pietruszki lub rumianku ekspozycja na metabolity była wyraźnie większa i zależała od matrycy produktu.

To ważne przy interpretacji badań laboratoryjnych. Komórki mogą być eksponowane na wysokie stężenia wolnej apigeniny, których nie obserwuje się po zwykłym spożyciu żywności. Wynik in vitro nie jest więc automatycznie opisem tego, co dzieje się w organizmie człowieka.

Szerszy kontekst znajdziesz w pillarze Biodostępność flawonoidów: wchłanianie, metabolity i mikrobiom.

Co pokazują badania u ludzi?

Wchłanianie apigeniny z pietruszki

W badaniu z 2006 roku 11 zdrowych osób spożyło porcję blanszowanej pietruszki bogatej w apiinę. Średnie maksymalne stężenie apigeniny w osoczu wyniosło około 127 nmol/l i pojawiało się po około 7 godzinach. Różnice między uczestnikami były duże.

Do moczu w ciągu 24 godzin trafiła tylko niewielka część spożytej dawki. Badanie potwierdziło więc, że apigenina z żywności jest dostępna dla organizmu, ale jej farmakokinetyka jest silnie zmienna.

Pietruszka a markery stresu oksydacyjnego

W randomizowanym badaniu krzyżowym z 1999 roku uczestniczyło 14 osób. Dietę niską w flawonach porównano z dietą uzupełnioną pietruszką bogatą w apigeninę.

Podczas interwencji z pietruszką zwiększyło się wydalanie apigeniny z moczem oraz aktywność części enzymów antyoksydacyjnych w erytrocytach. Nie stwierdzono jednak istotnej zmiany jednego z ocenianych markerów utlenienia białek osocza. To małe, krótkie badanie żywieniowe, więc nie pozwala wyciągać wniosków o zapobieganiu chorobom.

Apigenina a płytki krwi

Interesujący przykład różnicy między badaniem laboratoryjnym a rzeczywistą dietą pochodzi z badania zdrowych ochotników. W bardzo wysokich stężeniach apigenina silnie hamowała agregację płytek in vitro. Gdy jednak uczestnicy przez tydzień spożywali pietruszkę dostarczającą około 84 mg apigeniny dziennie, nie stwierdzono istotnego wpływu na agregację płytek ani inne oceniane parametry hemostazy.

Autorzy uznali, że działanie obserwowane przy bardzo wysokich stężeniach in vitro nie występowało przy ekspozycji osiągalnej dietą. To dobry przykład, dlaczego nie należy przenosić mechanizmów laboratoryjnych bezpośrednio na człowieka.

Czy apigenina działa uspokajająco i poprawia sen?

Apigenina często pojawia się w opisach rumianku jako potencjalnie aktywny składnik oddziałujący na układ GABA. Problem polega na tym, że większość badań klinicznych dotyczy ekstraktu z rumianku, a nie izolowanej apigeniny.

Meta-analiza badań z rumiankiem obejmowała 12 randomizowanych lub quasi-randomizowanych badań dotyczących lęku, zaburzeń lękowych, bezsenności i jakości snu. Wyniki były niejednorodne. Dla części punktów końcowych obserwowano poprawę, dla innych nie stwierdzano istotnej różnicy.

Nie można na tej podstawie stwierdzić, że sama apigenina poprawia sen albo leczy zaburzenia lękowe. Rumianek zawiera wiele związków, a preparaty stosowane w badaniach różniły się składem i dawką.

Dodatkowo przegląd systematyczny z 2026 roku dotyczący apigeniny w depresji i lęku obejmował badania przedkliniczne. Sam tytuł i zakres tego przeglądu dobrze pokazują obecny etap dowodów dla izolowanej apigeniny w tym obszarze.

Apigenina i nowotwory: co naprawdę wiadomo?

Apigenina jest intensywnie badana w modelach komórkowych i zwierzęcych. Opisywano wpływ na cykl komórkowy, apoptozę, stres oksydacyjny oraz liczne szlaki sygnałowe związane z proliferacją komórek nowotworowych.

To jednak przede wszystkim dane przedkliniczne. Przegląd dotyczący realnego potencjału doustnej apigeniny w nowotworach zwracał uwagę na problem biodostępności i na dużą różnicę między stężeniami używanymi w laboratorium a ekspozycją osiąganą u człowieka.

Nie ma podstaw, aby na podstawie takich badań przedstawiać apigeninę jako metodę leczenia lub zapobiegania nowotworom. Badania na komórkach i zwierzętach służą do budowania hipotez, nie do wydawania zaleceń klinicznych.

Apigenina z żywności a suplement

Czy istnieje zalecana dzienna dawka apigeniny?

Nie ma oficjalnej normy spożycia apigeniny dla populacji ogólnej. Nie istnieje odpowiednik RDA ani ustalona dawka, którą można uznać za optymalną dla zdrowia.

Ilości stosowane w eksperymentach lub suplementach nie powinny być traktowane jako zalecenie. Większość danych żywieniowych pochodzi z produktów bogatych w apigeninę, a nie z wielomiesięcznych badań wysokich dawek izolowanego związku.

Bezpieczeństwo i możliwe interakcje

Apigenina spożywana jako naturalny składnik żywności występuje w ilościach znacznie mniejszych niż dawki używane w wielu eksperymentach. Dla izolowanej apigeniny w wysokich dawkach dane kliniczne dotyczące długiego stosowania są ograniczone.

Badania farmakokinetyczne i eksperymentalne wskazują, że apigenina może oddziaływać z enzymami odpowiedzialnymi za metabolizm leków. Znaczenie kliniczne takich interakcji zależy od dawki, formulacji i konkretnego leku i nie jest dobrze określone dla większości sytuacji.

Osoby przyjmujące leki przewlekle, kobiety w ciąży lub karmiące oraz osoby planujące stosowanie wysokich dawek izolowanej apigeniny powinny omówić suplementację z lekarzem lub farmaceutą.

Jak czytać badania o apigeninie?

1. Czy badano czystą apigeninę? Badanie rumianku, pietruszki lub ekstraktu roślinnego nie jest tym samym co badanie izolowanego związku.
2. Czy badanie było prowadzone u ludzi? Duża część popularnych twierdzeń o apigeninie pochodzi z komórek i zwierząt.
3. Jaka była forma chemiczna? Aglikon i glikozydy różnią się biodostępnością.
4. Jakie stężenie zastosowano? Wysokie stężenie w hodowli komórkowej może być nieosiągalne po spożyciu żywności.
5. Czy wynik dotyczy markera czy efektu klinicznego? Zmiana aktywności enzymu nie jest tym samym co zmniejszenie liczby zachorowań.
6. Czy badanie produktu roślinnego pozwala wskazać jeden aktywny składnik? Zwykle nie, ponieważ produkt zawiera wiele substancji.

Ogólne zasady interpretowania badań opisujemy w pillarze Flawonoidy a zdrowie: co pokazują badania.

FAQ

Czy apigenina jest flawonoidem?

Tak. Apigenina jest flawonem, czyli związkiem należącym do jednej z głównych klas flawonoidów.

W czym występuje apigenina?

Do najważniejszych źródeł należą pietruszka, seler, rumianek oraz część ziół i przypraw roślinnych.

Czy rumianek zawiera apigeninę?

Tak. Rumianek zawiera apigeninę oraz jej glikozydy. Nie oznacza to jednak, że każdy efekt obserwowany po rumianku można przypisać wyłącznie apigeninie.

Czy apigenina pomaga na sen?

Nie ma mocnych badań klinicznych pokazujących taki efekt dla izolowanej apigeniny. Badania u ludzi dotyczą głównie rumianku, który zawiera wiele różnych związków.

Czy apigenina działa przeciwnowotworowo?

W badaniach komórkowych i zwierzęcych obserwowano wiele interesujących mechanizmów, ale nie stanowi to dowodu skuteczności leczenia nowotworów u ludzi.

Czy apigenina i luteolina to to samo?

Nie. Oba związki należą do flawonów, ale mają inną budowę chemiczną i nie należy przenosić wyników badań jednego związku na drugi.

Czy istnieje bezpieczna dawka suplementu z apigeniną?

Nie ma jednej oficjalnej dawki dla populacji ogólnej. Długoterminowe dane bezpieczeństwa wysokich dawek izolowanej apigeniny są ograniczone.

Powiązane materiały

• Flawony: apigenina, luteolina, źródła i badania
• Rodzaje flawonoidów: klasy, związki i źródła
• Flawonoidy: czym są, gdzie występują i co mówi nauka
• Flawonoidy w diecie: źródła, produkty i różnorodność
• Biodostępność flawonoidów: wchłanianie, metabolity i mikrobiom
• Flawonoidy a zdrowie: co pokazują badania

Źródła i badania

1. Meyer H, Bolarinwa A, Wolfram G, Linseisen J. Bioavailability of apigenin from apiin-rich parsley in humans. Annals of Nutrition and Metabolism. 2006;50(3):167-172. PMID: 16407641. DOI: 10.1159/000090736. PubMed.
2. Borges G, et al. Absorption, distribution, metabolism and excretion of apigenin and its glycosides in healthy male adults. Free Radical Biology and Medicine. 2022;185:90-96. PMID: 35452808. DOI: 10.1016/j.freeradbiomed.2022.04.007. PubMed.
3. Nielsen SE, Young JF, Daneshvar B, et al. Effect of parsley (Petroselinum crispum) intake on urinary apigenin excretion, blood antioxidant enzymes and biomarkers for oxidative stress in human subjects. British Journal of Nutrition. 1999;81(6):447-455. PMID: 10615220. DOI: 10.1017/S000711459900080X. PubMed.
4. Janssen K, Mensink RP, Cox FJ, Harryvan JL, Hovenier R, Hollman PCH, Katan MB. Effects of the flavonoids quercetin and apigenin on hemostasis in healthy volunteers: results from an in vitro and a dietary supplement study. American Journal of Clinical Nutrition. 1998;67(2):255-262. PMID: 9459373. DOI: 10.1093/ajcn/67.2.255. PubMed.
5. Tang D, Chen K, Huang L, Li J. Pharmacokinetic properties and drug interactions of apigenin, a natural flavone. Expert Opinion on Drug Metabolism & Toxicology. 2017;13(3):323-330. PMID: 27766890. DOI: 10.1080/17425255.2017.1251903. PubMed.
6. Wang M, Firrman J, Liu L, Yam K. A Review on Flavonoid Apigenin: Dietary Intake, ADME, Antimicrobial Effects, and Interactions with Human Gut Microbiota. BioMed Research International. 2019;2019:7010467. PMID: 31737673. DOI: 10.1155/2019/7010467. PubMed.
7. DeRango-Adem EF, Blay J. Does Oral Apigenin Have Real Potential for a Therapeutic Effect in the Context of Human Gastrointestinal and Other Cancers?. Frontiers in Pharmacology. 2021;12:681477. PMID: 34084146. DOI: 10.3389/fphar.2021.681477. PubMed.
8. Hieu TH, Dibas M, Surya Dila KA, et al. Therapeutic efficacy and safety of chamomile for state anxiety, generalized anxiety disorder, insomnia, and sleep quality: A systematic review and meta-analysis of randomized trials and quasi-randomized trials. Phytotherapy Research. 2019. PMID: 31006899. DOI: 10.1002/ptr.6349. PubMed.
9. Wang J, Shi K. Apigenin for Depression and Anxiety: A Systematic Review of Preclinical Studies. Iranian Journal of Pharmaceutical Research. 2026;25(1):e167153. PMID: 42488186. DOI: 10.5812/ijpr-167153. PubMed.
10. Li X, Li Y, Chen S, Guo L, Mei N. Potential anticancer effects and toxicity of flavones luteolin and apigenin in vivo. Journal of Environmental Science and Health, Part C. 2025;43(4):374-410. PMID: 40635287. DOI: 10.1080/26896583.2025.2527437. PubMed.

Nota redakcyjna: artykuł ma charakter edukacyjny. Wyniki badań rumianku, pietruszki, ekstraktów roślinnych, modeli zwierzęcych i badań komórkowych nie są automatycznie dowodem działania izolowanej apigeniny u ludzi.